สำหรับคนไกลบ้าน และลูกหลานไทพวนแท้ๆ
ถ้าถามผมตอนเด็กว่า ชอบขนมอะไรที่สุด?
ผมจะตอบว่า ไม่ชอบเลย... ทั้งกาละแม ข้าวเหนียวแดง กระยาสารท มันเหนียว มันหวาน มันแข็ง ไม่เห็นอร่อยเหมือนขนมซองในร้านค้า
แต่ถ้าถามผมตอนนี้ ในวันที่เป็นคนไกลบ้านมาเชียงราย...
ผมคิดถึงมันจับใจ คิดถึงจนจุกอก
ผมไม่ได้คิดถึงรสชาติหรอกครับ แต่ผมคิดถึง "บรรยากาศตอนทำมัน"
จำได้ไหมครับ... ภาพนั้น
บ้านนั้นหิ้วมะพร้าวทึนทึกมาเป็นกระสอบ บ้านนี้แบกข้าวเหนียวใหม่มาให้ พ่อๆ ลุงๆ ตั้งกระทะใบบัวใบใหญ่ กวนกันจนกล้ามขึ้น กวนไป หัวเราะไป จิบเหล้าขาวไป พูดเรื่องนาเรื่องวัว
แม่ๆ ป้าๆ ก็นั่งล้อมวง คั่วถั่ว คั่วงา เคี่ยวน้ำตาล ตักแบ่งกันชิม มือก็ทำ ปากก็เล่าเรื่องลูก เรื่องหลาน เรื่องในหมู่บ้าน แบ่งปันกันไป
ส่วนพวกเราลูกหลาน วิ่งวนอยู่รอบๆ รอกินน้ำอัดลมขวดแก้วที่แช่ในกะละมัง แอบหยิบถั่วลิสงคั่วร้อนๆ ที่แม่เผลอ ยัดใส่ปาก แล้วก็ช่วยกันเอากระดาษสีแก้วสวยๆ มาติดกระจาดสาน ติดไม่สวยหรอก แต่ภูมิใจที่สุด เพราะพรุ่งนี้จะได้หิ้วไปวัด ไปทำบุญด้วยกัน
ขนมถาดเดียว แต่ใช้คนทั้งหมู่บ้าน
นั่นแหละครับ... กาละแมของคนไทพวน มันไม่เคยเป็นแค่ขนม
มันคือ "เครื่องมือสร้างความสามัคคี" ของคนไทพวน
แต่เดี๋ยวนี้...
เสียงครกกวนเงียบไปแล้ว กระทะใบบัวขึ้นสนิม
เราทำบ้านใครบ้านมันกันหมด สะดวกกว่า ง่ายกว่า อยากกินก็ขับรถไปซื้อที่ตลาดถุงละ 20 บาท
ได้ขนมมา แต่ไม่ได้บรรยากาศกลับมา
ได้ความสะดวก แต่เสียความผูกพันไป
ผมในฐานะลูกหลานไทพวนคนหนึ่งที่อยู่ไกลบ้าน ได้แต่เขียนถึงมันด้วยความคิดถึง
คิดถึงวันที่ขนมหนึ่งห่อ มีเหงื่อของพ่อ มีรอยยิ้มของแม่ มีเสียงหัวเราะของลุงป้า และมีคราบถั่วลิสงติดมือของเด็กๆ อย่างเรา
ถ้าปีนี้ที่บ้านยังมีการกวนกาละแม อย่าลืมเรียกผมด้วยนะครับ ผมอยากกลับไปช่วยกวนอีกครั้ง ไม่ได้อยากกินขนมหรอก
แค่อยากกลับไปนั่งในวงนั้นอีกครั้ง ก็แค่นั้นเอง
จาก... ลูกหลานไทพวนไกลบ้าน คนหนึ่ง
